Archive for the ‘Publizitatea’ category

“Beratzen”, Xabier Gantzarain.

otsaila 16, 2011

Berria, 2011-02-16

Ez dago atsedenik, atsedenaldiak txokolatina baten izena hartu zuen, eta harrezkero tarte bat hartzea ez da dena utzi, lanak, penak, kezkak ahaztu eta arnasa hartzeko etena, kontsumitzen, eta beraz produzitzen, jarraitzeko tenorea baizik. Eguna luze joan da, ordenagailuak erre egin dizkizu begiak, noiz hilko zaren pentsatuz joan zara autobusean bide bazterretako argi ahulei begira, etxera iritsi eta telebista piztu duzu, eta hor ari zara, ohartu ere egin gabe, Berlusconi aberatsago egiteko lanean, libertatea ederra da, esan zuen poetak, baina oso gogorra.

Telebista kate frantses bateko zuzendaria izan zen, oker ez bazaude, elkarrizketa batean ahoa gehiegi ireki eta egia esan zuena, saio guztiak daude ikuslearen garuna beratu eta iragarkietan arreta jarri dezan pentsatuta. Eta zuri iragarkiak gustatzen zaizkizu gehiena, botatzen duten gauzarik inportanteena izateaz gain, ondo ematen dute gure garaiaren neurria.

Oraintxe bertan telebistan ikus dezakezun gauzarik onenetakoa coca-colaren azken iragarkia da: badago arrazoirik mundu hobe batean sinesteko. Sarean ere badago, ikusi egin behar da. Benetako datuak omen dira. Monopolyko diru gehiago inprimatzen da, dolarrak baino.

Advertisements

Publizitatea gizartearen eredu.

uztaila 2, 2010

Publizitatea gizartea islatzen duen ispilu interaktiboa da. Sistemaren eragile eta oinarri izatearekin batera, iragarkietako mezuak gure garaiko izaeraren isla bihurtu dira, nahiz eta isla itxuragabea izan askotan. Iragarkien mundu hori gure gizarteak dituen balore askoren kausa eta efektua da.

Hona hemen publizitateak azpimarratzen dituen gure gizartearen ezaugarri bereizgarriak:

Gizarte kontsumista. Dena saldu eta erosi daiteke. Dena da merkatu-gaia, baloreak eta pertsonak barne. Dena da iraungikorra, behin-behinekoa. Erabili eta botatzearen gizartea da gurea.

Gizarte masifikatua. Gustuak eta interesak bateratu beharra dago salmentak areagotzeko. Tribuaren ideia bultzatzen da, pertsonak taldean integratuta eta onartuta sentitzeko.

Gizarte klasista. Gizartean gora egitea bultzatzen da eta maila sozialen arteko ezberdintasuna indartu. Beste borroka berri batzuk suspertzen dira: itsusien eta politen artekoa, gazteen eta zaharren artekoa, garaileen eta galtzaileen artekoa…

Gizarte materialista. Edukitzeko grina bultzatuz, gehiago baloratzen da gauzak edukitzea, zerbait edo norbait izatea baino. Balore guztiak, kutunenak ere, gauza materialak edukita lortzen dira. Arazoen konponketa, beti, pertsonaren kanpotik dator, sekula ez barrutik. Iragarkietan den-dena ikusi dugu salgai.

Norabide bakarreko gizartea. Gehiengoa (gero eta handiagoa) pasiboa eta kontsumista da. Gutxiengoa (gero eta txikiagoa) erabakitzen duena eta kontrolatzen duena da.

Zentzugabeko gizartea. Iragarkien ahaleginik handienak ez dira jendeari atsegin emateko, beharrizan berriak sortzeko baizik. Publizistak, askotan, jendearen atsekabeaz profitatzen dira, eta beste batzuetan atsekabe hori sortu. Nola edo hala, sistemak bere horretan irauteko, publizitateak atsekabea mantendu edo sustatu behar du.

Publizitatearen dogma, aurrerakuntza, zoriontasuna, oparotasuna eta aisia dira. Iragarkiek betiereko gaztetasunaren giltza daukate. Bertan agertzen den mundua, mundu xaloa da, hondamendirik gabea, gaixotasunik gabea eta araurik gabekoa. Noski, fantasia-mundu horren eta errealitatearen arteko antzak ameskeria dira. Horren truke, publizitateak ez du eskatzen pentsatzea, konpromisoak hartzea. Segurtasuna eta haborokina eskaintzen ditu, ordea.

Publizitateak sustatzen dituen baloreak.

uztaila 1, 2010

Sarritan, iragarritako produktuaren eta harekin lotutako baloreek ez dute zer ikusi objektiborik. Hala ere jolas hori etengabe ematen da.

Zeintzuk dira iragarkietan sustatzen diren baloreak?

  • Zoriontasuna. Produktuarekin lotutako aurpegi irribarretsuak eta jokaera euforikoak erakusten dira etengabe. Spot gehienak ikus-entzulearentzat xantaia dira, zoriontasun errazean oinarritutako promesak.
  • Arrakasta. (giza arrakasta zein sexu arrakasta) Bizitza irabazleentzat eginda dago. Garaipena produktuekin lotuta dago. Haiek kontsumtzea eta arrakasta lotuta daude.
  • Konpetentzia eta norgehiagokeria. (agresibitatea) Arlo guztietan lehena izan beharra dago, eta erraza da hori lortzea: gauza bakoitzerako produktu egoki bat dago. Kontsumi ezazu produktu hori.
  • Askatasuna. Ahotan hain erraz erabiltzen den kontzeptu hori tranpa izan daiteke askotan: zer aukeratu Pepsi Cola ala Coca Cola? Sarritan nahasten dira produktu askoren artean aukeratu ahal izatea, eta pentsaera edo bizimodu anitzen artean aukeratu behar izatea. Bigarrenerako ez dugu aukerarik, sistema ekonomikoa eta gizarte sistema emanda datozelako. Eroste-ahalmena ere askatasunaren mugatzailea izan daiteke. Marka-aniztasuna eta aniztasunaren ideia bera gauza ezberdinak dira. Ez ditugu nahastu behar gizakiok dauzkagun beharrak eta saltzaileek beren produktuak saltzeko duten beharra.
  • Merkataritza bihurtutako sexualitatea. Produktu askok sexu arrakastaren lorpena ziurtatzen digute.
  • Gauzak edukitzeko grina. Zoriontasuna, gauzak edukitzean, kontsumitzean datza.
  • Segurtasuna, egonkortasuna. Iragarritako zenbait produktuk biziraupen-sena bermatzen dute.
  • Arriskua, abentura. Ideia horiek, iragarkien munduan, beste honelako gauzekin lotu daitezke: hiriko auto-ilaretan erabiliko den automobil batekin edo bakero arrunt batzuekin.
  • Erosotasuna. (esfortzuaren ukazioa). Dena da erraza eta berehala lortu daiteke. Albo batean geratzen dira pazientzia, ahalegina, itxarotea, hobetzeko grina…
  • Luxua, dotorezia. Iragarritako produktu askok gorengo mailakoa izatea, klasea izatea, liluragarria izatea ziurtatzen dute.
  • Moda. Premia biren erantzuna da: lehena, besteengandik ezberdintzea, eta onartua eta integratua sentitzea, bigarrena.
  • Boterea, izen ona, ospea. Iragarritako produktua edukitzeak edo hura erakusteak balore horiengana hurbiltzen gaitu haien esanetan.
  • Marka. Ospearen erakusgarria da, XXI. mendeko fetitxea. Produktua bera baino gehiago baloratzen da. Markak balorea gehitzen dio produktuari, baita prezioa ere.
  • Gaztetasuna. Modu absurdu eta xaloan iradokitzen da. Produktua kontsumituz  betiereko gaztetasuna lortzen dela sinestarazten digute.
  • Edertasuna. Bizitzan arrakasta izateko ezinbestekoa da, zenbait produktu kontsumitzeari esker lortzen da.
  • Itxura. Arrakasta izateko ez da beharrezkoa norbait izatea, gauzak (markadunak ahal delarik) edukitzea baizik.
  • Gorputzaren mirespena. Edertasun eredu konbentzional batekin lotuta dago beti (hile horia, begi urdinak, etab).
  • Zientzia eta teknika. Teknologia etengabe garatzen da eta guk azken modeloa erosi baino ez daukagu.
  • Natura eta ekologia. Halako kontsumoa eginez konpontzen da planetaren jasangarritasun arazoa.
  • Bizimodu osasuntsu eta naturala. Produktu horien kontsumoak osatuko gaituzte, naturatik zuzen-zuzen jasota.
  • Ospearen mirespena. Ospea, giza-xede gorena da. Jende ospetsua erabiltzeak haien mitifikazioa dakar.
  • Etorkizuna. Iragarkiek etorkizuna saltzen digute. Etorkizunak sor ditzakeen beldurren aurrean, berme eskaintzen dute.

Zoriona saltzen duen edaria:

Publizitatea: promesak.

ekaina 30, 2010

Emakumeek bi dolar eta erdi ordaintzen dituzte azaleko krema bategatik, eta hogeita bost zentabo xaboi-pastilla bategatik. Zergatik? Xaboiak garbi utziko dituela agintzen dielako, eta kremak, edertasuna.” V. Packard

Iragarkien munduan ez dira produktuak saltzen, promesak baizik. Oso gutxitan aipatzen da produktuaren erabilgarritasuna. Gaztetasuna saltzen da, edertasuna, bizi-poza, ospea…

C. Castilla del Pino psikiatrak honela zioen: “Publizitate inteligenteak bere publikoaren pentsaera aldatzen du lehenbizi, eta, ondoren, pentsaera horri moldatzen zaizkion produktuak eskaini”. Adibide batean azaltzeko, ikus-entzuleak arrakasta sexualaren garrantziaz konbentzitu behar dira lehenbizi, eta, ondoren, hura lortzeko produktuak behar direla: koloniak, desodoranteak, ilea erortzearen kontrako lozioak…

Ekologiarekin eta osasunarekin gezurretan. Unai Brea (Argia).

ekaina 15, 2010

Ekologiarekin eta osasunarekin zerikusia duten argudioak barra-barra erabiltzen dira publizitatean. Dagoeneko ohituta gaude entzuten enpresa kutsatzaile bat ingurumenaren alde ari dela, edo elikagai arrunt batek osasunari mesede handia egiten diola. Mezu desegoki horien aurkako neurriak hartu dira azken urtean Europan nahiz Espainiako Estatuan, baina gauzak ez dira gehiegi hobetu, zenbait ahotsek salatzen dutenez. 

 Herritarrok, edo bestela esanda kontsumitzaileok, gero eta garrantzi handiagoa ematen diogu ingurumena zaintzeari, hala nola bizimodu osasungarria izateari. Iragarki sortzaileek ondo dakite hori, eta publizitatean igarri egiten da. Ingurumena eta osasuna amu bihurtu daitezke produktu bat erakargarri bihurtzeko eta iragarleek maiz erabiltzen dituzte biak ala biak, merkatuan kokapen onaren bila. Baina argudioak modu desegokian aurkezten dituzte askotan, baita legez kontra ere. Hala salatzen du hainbat elkartek, kontsumitzaileenak nahiz ekologistak. Elkarte horietako zenbaitekin hitz egin dugu, eta Espainiako Estatuko errealitatea deskribatu digute batik bat. Edozelan, gure mintzakide guztiek esan digute antzeko egoera dagoela Europako herrialde gehienetan, publizitatearen oilategian ordena ezartzeko zenbait araudi EB osorako eman izanak adierazten duenez.

  

Isidro Jimenez Madrilgo Ecologistas en Acción elkarteko kidea da. Publizitatea dauka lan-eremuetako bat, eta Consume hasta morir (Kontsumitu ezazu hil arte) proiektuari eskaintzen dizkio militantzia ordu gehienak. Esaldi sendo batekin hasi zaigu: “Egiten den publizitate gehiena legez kanpokoa da, funtsezko informazioa ezkutatzen dielako kontsumitzaileei”. Baieztapenak iragarleen sektore osorako balio du, eta baita ere, zer esanik ez, beren iragarkietan “ekologia” eta “osasuna” aldagaiak baliatzen dituztenentzat.

Publizitatea egiten dutenek bestelako iritzia dute. Espainiako Iragarleen Elkarteak, iragarri genionean erreportaje honetan beraiei buruz esango ziren gauza batzuk ez zirela preseski gozoak izango, komunikazio arduradunen gida-liburutik ateratako erantzuna eman zigun: elkarteko kideek zorroztasunez betetzen dute legedia, eta ez da sektore osoa juzgatu behar salbuespen bakan batzuengatik.

Autocontrol izena du publizitate egileen sektoreak bere burua arautzeko beren-beregi sortutako erakundeak –Frantziak ere badu berea: BVP, Publizitatearen Kontrolerako Bulegoa–. Martxoan eman zuen Autocontrolek iazko balantzea, eta izenburuak argi uzten du pozik daudela beren buruarekin: La publicidad española reduce su ya baja conflictividad. Arazo gutxi, eta gero eta gutxiago gainera. Txostenean emandako datuen arabera, 2009an 192 erreklamazio ebatzi zituzten, aurreko urtean baino 29 gutxiago. Milaka iragarki ematen direla kontuan izanda, ez dirudite larritzeko moduko kopuruak. Nola ezkondu hori Isidro Jimenezek esandakoarekin?

gehiago irakurri: 

Autoen publizitatearen azterketa bat (El defensor de l’espectador, TAC).

ekaina 3, 2010

2010ko ITZAL (SOMBRA) sariak banatu dira

maiatza 26, 2010

Hirugarren urtea da hau: Ekologistak Martxan taldeak ITZAL sariak banatzen ditu Donostian ematen diren publizitateko SOL sariekin batera. Bertan, publizitate sexistena, arrazistena, elkartasun gabekoena, kontsumistena, eta iruzurtiena saritzen da. Aurtengo sarituen artean hona hemen batzuk:

Me Lo Llevo saria, balorerik kontsumistenak erakutsi dituenari : El Pais-en Shoping & Style gehigarria.

Lavadora Verde saria, itxura-garbiketarik “ekologikoenari”: Carrefour-en “Bolsa caca”.

Florero saria, pertsonak apaingarri darabiltzaten iragarkien artean: Corporacion Dermoesteticaren “Pack Madres“.

Munduaren Zilborra saria, iragarkirik etnozentristenari: Navidulen “Canibales” spota.

Beste sari interesgarri batzuk ere banatu dira. Irakur ezazu irabazleen zerrenda eta epaiaren zergatia:

2010ko ITZAL SARIEN palmaresa

2009KO ITZAL SARIAK

2008KO ITZAL SARIAK